LGS'de 90 soru var ve puan 100 ile 500 arasında. Ama puanı belirleyen soru sayısı değil, ağırlıklı net. Bu yazıda hesabın mantığını, dersler arasındaki ağırlık farkını ve velilerin en çok yanıldığı noktaları anlatıyoruz.
Sınavın yapısı
| Bölüm | Ders | Soru | Katsayı |
|---|---|---|---|
| Sözel | Türkçe | 20 | 4 |
| Sözel | T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük | 10 | 1 |
| Sözel | Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi | 10 | 1 |
| Sözel | İngilizce | 10 | 1 |
| Sayısal | Matematik | 20 | 4 |
| Sayısal | Fen Bilimleri | 20 | 4 |
Türkçe, Matematik ve Fen'in katsayısı 4, diğer üç dersin katsayısı 1. Yani Matematik'teki bir net, İngilizce'deki bir netin dört katı ağırlık taşır.
Net nasıl hesaplanır?
Her derste net = doğru − (yanlış ÷ 3). Üç yanlış bir doğruyu götürür; boş bırakılan soru puanı etkilemez.
Örnek: Matematik'te 15 doğru, 3 yanlış, 2 boş → net = 15 − 1 = 14.
Puan nasıl oluşur?
MEB, her dersin netini önce standart puana çevirir (o dersin Türkiye ortalaması ve standart sapmasına göre), sonra katsayılarla ağırlıklandırıp 100–500 aralığına ölçekler. Bu yüzden aynı net iki farklı yılda farklı puan verir; sınav zor olduğunda aynı net daha yüksek puana denk gelir.
Pratikte şu yaklaşım iyi bir tahmin verir:
puan ≈ 200 + 300 × (ağırlıklı net ÷ maksimum ağırlıklı net)
Maksimum ağırlıklı net: (20 + 20 + 20) × 4 + (10 + 10 + 10) × 1 = 270.
Örnek bir öğrenci
- Türkçe 17 net, Matematik 14 net, Fen 16 net → (17 + 14 + 16) × 4 = 188
- İnkılap 8, Din 9, İngilizce 7 net → 24
- Ağırlıklı net = 212 → puan ≈ 200 + 300 × (212 ÷ 270) ≈ 435,6
Bu öğrencinin toplam neti 71; ama Matematik'te 3 net artırsa puanı yaklaşık 13 puan yükselir, İngilizce'de 3 net artırsa yalnızca 3 puan. Çalışma zamanını ayırırken bu farkı görmek gerekir.
Velilerin en çok yanıldığı üç nokta
- "Toplam net" tek başına bir şey söylemez. 70 net Matematik ağırlıklıysa 440'a, sözel ağırlıklıysa 400'e denk gelebilir.
- Boş bırakmak her zaman güvenli değildir. İki seçeneğe indirilen soruda işaretlemek beklenen değer olarak kazançlıdır (doğru olasılığı %50, kayıp 1/3).
- Yüzdelik dilim puandan daha anlamlıdır. Okullar puana değil dilime göre öğrenci alır; puan yıldan yıla kayar, dilim kıyaslanabilir.
Denemede aynı hesabı uygulayın
Yayınevi denemeleri MEB ölçeklemesini birebir yapamaz; bu yüzden deneme puanları gerçek sınavdan birkaç puan sapabilir. Önemli olan denemeler arasındaki gidişat: aynı yayınevinin denemelerinde puan yükseliyor mu, hangi dersin katkısı artıyor?
LGS Puan Hesaplama aracına doğru/yanlış sayılarını girerek tahmini puanı ve yüzdelik dilimi görebilir; Puanova'da deneme kaydettikçe bu hesap otomatik yapılır ve gidişat grafiği çıkar.